|
Nach dem letztjährigen Erfolg der Exkursion auf den Passwang, stand auch dieses Jahr eine zweitägige Exkursion auf dem Programm der Entomologischen Gesellschaft Basel (EGB). Unser Ziel war das Beobachten und Sammeln von Insekten in der „Regio Basiliensis“ sowie das gesellschaftliche Beisammensein. Als Exkursionsort wählten wir die Gegend um den Haldenhof im Südschwarzwald (Gemeinde Heubronn). Es hat dort sehr vielfältige Lebensräume wie Zwergstrauchheiden mit Wachholder, artenreiche Fettwiesen, Schluchtwälder oder Flachmoore und wir erwarteten spannende Arten.
Wie im Vorjahr stiess die Exkursion auf grosses Interesse. Wir freuten uns speziell, dass nicht nur Mitglieder der Entomologischen Gesellschaft Basel teilnahmen, sondern wir auch etliche KollegInnen aus dem Badischen begrüssen durften. Ausgerüstet mit Käschern und Netzen durchstreiften wir vom Haldenhof ausgehend die Gegend Richtung Heubronner Eck und Stuhlskopf, wo wir interessante Schmetterlinge, Käfer und Heuschrecken beobachten konnten. Nach einem ausgezeichneten Nachtessen im Berggasthof (mit der obligaten Schwarzwälder Kirsch-Torte zum Dessert) begann der Lichtfang. Dank Windstille und relativ warmen Temperaturen war der Anflug spektakulär: Es flogen über 140 verschiedene Schmetterlingsarten ans Licht (siehe Artliste). Glücklich und zufrieden krochen wir spät in der Nacht ins Bett, um ein paar Stunden zu schlafen. Am Sonntag wanderten wir dann gemeinsam dem Klemmbach entlang Richtung Sirnitz. Zum Schluss möchten wir allen Teilnehmenden für das schöne Wochenende danken.
Artenliste
(28./28. Juni 2008, Gebiet Haldenhof/Heubronner eck im Südschwarzwald)
ORTHOPTERA / ENSIFERA (zusammengestellt von Armin Coray; die mit "?" versehenen Arten wurden nur als Larven beobachtet, und die Bestimmung ist unsicher)
- Barbitistes serricauda (Fabricius, 1794) Laubholz-Säbelschrecke
- Decticus verrucivorus (Linnaeus, 1758) Warzenbeisser
- ? Meconema thalassinum (DeGeer, 1773) Gemeine Eichenschrecke
- ? Metrioptera brachyptera (Linnaeus, 1761) Kurzflüglige Beissschrecke
- Metrioptera roeselii (Hagenbach, 1822) Roesels Beissschrecke
- Pholidoptera griseoaptera (DeGeer, 1773) Gemeine Strauchschrecke
- Tettigonia cantans (Fuessly, 1775) Zwitscherschrecke
ORTHOPTERA / CAELIFERA (zusammengestellt von Armin Coray)
- ? Chorthippus brunneus (Thunberg, 1815) Brauner Grashüpfer
- ? Chorthippus parallelus (Zetterstedt, 1821) Gemeiner Grashüpfer
- Chrysochraon dispar (Germar, 1834) Grosse Goldschrecke
- Euthystira brachyptera (Ocskay, 1826) Kleine Goldschrecke
- Miramella alpina subalpina (Fischer, 1850) „Alpine Gebirgsschrecke“
- ? Omocestus rufipes (Zetterstedt, 1821) Buntbäuchiger Grashüpfer
- Omocestus viridulus (Linnaeus, 1758) Bunter Grashüpfer
- Stauroderus scalaris (Fischer von Waldheim, 1846) Gebirgsgrashüpfer
- Stenobothrus lineatus (Panzer, 1796) Heidegrashüpfer
LEPIDOPTERA 176 Arten (zusammengestellt von Dieter Fritsch und Florian Altermatt); Nummerierung nach Karsholt & Razowski (1996)
- 78 Phymatopus hecta (Linnaeus, 1758)
- 3907 Apoda limacodes (Hufnagel, 1766)
- 4151 Cossus cossus (Linnaeus, 1758)
- 6763 Dendrolimus pini (Linnaeus, 1758)
- 6769 Cosmotriche lobulina (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 6824 Laothoe populi (Linnaeus, 1758)
- 6834 Hyloicus pinastri (Linnaeus, 1758)
- 6863 Deilephila porcellus (Linnaeus, 1758)
- 6923 Thymelicus lineola (Ochsenheimer, 1808)
- 6924 Thymelicus sylvestris (Poda, 1761)
- 6930 Ochlodes venata (Bremer & Grey, 1853)
- 6993 Aporia crataegi (Linnaeus, 1758)
- 6998 Pieris rapae (Linnaeus, 1758)
- 7000 Pieris napi (Linnaeus, 1758)
- 7024 Gonepteryx rhamni (Linnaeus, 1758)
- 7034 Lycaena phlaeas (Linnaeus, 1761)
- 7039 Lycaena tityrus (Poda, 1761)
- 7041 Lycaena hippothoe (Linnaeus, 1761)
- 7058 Callophrys rubi (Linnaeus, 1758)
- 7097 Celastrina argiolus (Linnaeus, 1758)
- 7112 Maculinea arion (Linnaeus, 1758)
- 7152 Polyommatus semiargus (Rottemburg, 1775)
- 7163 Polyommatus icarus (Rottemburg, 1775)
- 7204 Argynnis aglaja (Linnaeus, 1758)
- 7206 Argynnis niobe (Linnaeus, 1758)
- 7213 Brenthis ino (Rottemburg, 1775)
- 7220 Boloria euphrosyne (Linnaeus, 1758)
- 7222 Boloria selene (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 7243 Vanessa atalanta (Linnaeus, 1758)
- 7250 Aglais urticae (Linnaeus, 1758)
- 7258 Nymphalis polychloros (Linnaeus, 1758)
- 7283 Melitaea athalia (Rottemburg, 1775)
- 7312 Lasiommata maera (Linnaeus, 1758)
- 7334 Coenonympha pamphilus (Linnaeus, 1758)
- 7344 Aphantopus hyperantus (Linnaeus, 1758)
- 7350 Maniola jurtina (Linnaeus, 1758)
- 7406 Erebia meolans (Prunner, 1798)
- 7415 Melanargia galathea (Linnaeus, 1758)
- 7481 Thyatira batis (Linnaeus, 1758)
- 7483 Habrosyne pyritoides (Hufnagel, 1766)
- 7486 Tethea or (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 7488 Tetheella fluctuosa (Hübner, 1803)
- 7527 Lomaspilis marginata (Linnaeus, 1758)
- 7542 Macaria liturata (Clerck, 1759)
- 7567 Itame brunneata (Thunberg, 1784)
- 7607 Plagodis dolabraria (Linnaeus, 1767)
- 7620 Pseudopanthera macularia (Linnaeus, 1758)
- 7665 Angerona prunaria (Linnaeus, 1758)
- 7674 Lycia hirtaria (Clerck, 1759)
- 7686 Biston betularia (Linnaeus, 1758)
- 7777 Alcis repandata (Linnaeus, 1758)
- 7783 Hypomecis roboraria (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 7792 Fagivorina arenaria (Hufnagel, 1767)
- 7804 Ematurga atomaria (Linnaeus, 1758)
- 7824 Cabera pusaria (Linnaeus, 1758)
- 7826 Cabera exanthemata (Scopoli, 1763)
- 7829 Lomographa temerata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 7836 Campaea margaritata (Linnaeus, 1767)
- 7839 Hylaea fasciaria (Linnaeus, 1758)
- 7916 Siona lineata (Scopoli, 1763)
- 7939 Perconia strigillaria (Hübner, 1787)
- 8024 Cyclophora linearia (Hübner, 1799)
- 8036 Scopula immorata (Linnaeus, 1758)
- 8045 Scopula ornata (Scopoli, 1763)
- 8060 Scopula incanata (Linnaeus, 1758)
- 8184 Idaea aversata (Linnaeus, 1758)
- 8187 Idaea straminata (Borkhausen, 1794)
- 8255 Xanthorhoe montanata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8269 Catarhoe cuculata (Hufnagel, 1767)
- 8275 Epirrhoe alternata (Müller, 1764)
- 8278 Epirrhoe molluginata (Hübner, 1813)
- 8279 Epirrhoe galiata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8289 Camptogramma bilineata (Linnaeus, 1758)
- 8301 Entephria infidaria (La Harpe, 1853)
- 8312 Mesoleuca albicillata (Linnaeus, 1758)
- 8319 Cosmorhoe ocellata (Linnaeus, 1758)
- 8321 Nebula salicata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8332 Eulithis populata (Linnaeus, 1758)
- 8338 Ecliptopera silaceata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8339 Ecliptoptera capitata (Herrich-Schäffer, 1839)
- 8348 Chloroclysta truncata (Hufnagel, 1767)
- 8357 Thera variata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8358 Thera britannica (Turner, 1925)
- 8360 Thera vetustata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8362 Thera juniperata (Linnaeus, 1758)
- 8366 Eustroma reticulata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8368 Electrophaes corylata (Thunberg, 1792)
- 8385 Colostygia pectinataria (Knoch, 1781)
- 8411 Melanthia procellata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8423 Rheumaptera undulata (Linnaeus, 1758)
- 8428 Triphosa dubitata (Linnaeus, 1758)
- 8436 Euphyia unangulata (Haworth, 1809)
- 8456 Perizoma alchemillata (Linnaeus, 1758)
- 8481 Eupithecia abietaria (Goeze, 1781)
- 8483 Eupithecia linariata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8502 Eupithecia venosata (Fabricius, 1787)
- 8508 Eupithecia extraversaria Herrich-Schäffer, 1852
- 8523 Eupithecia cauchiata (Duponchel, 1831)
- 8526 Eupithecia satyrata (Hübner, 1813)
- 8527 Eupithecia absinthiata (Clerck, 1759)
- 8537 Eupithecia subfuscata (Haworth, 1809)
- 8546 Eupithecia subumbrata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8570 Eupithecia nanata (Hübner, 1813)
- 8583 Eupithecia pusillata (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8595 Eupithecia lariciata (Freyer, 1841)
- 8596 Eupithecia tantillaria Boisduval, 1840
- 8601 Chloroclystis v-ata (Haworth, 1809)
- 8603 Rhinoprora rectangulata (Linnaeus, 1758)
- 8605 Rhinoprora debiliata (Hübner, 1817)
- 8624 Aplocera praeformata (Hübner, 1826)
- 8631 Odezia atrata (Linnaeus, 1758)
- 8660 Hydrelia flammeolaria (Hufnagel, 1767)
- 8723 Drymonia obliterata (Esper, 1786)
- 8738 Ptilodon capucina (Linnaeus, 1758)
- 8750 Phalera bucephala (Linnaeus, 1758)
- 8758 Stauropus fagi (Linnaeus, 1758)
- 8772 Moma alpium (Osbeck, 1778)
- 8777 Acronicta psi (Linnaeus, 1758)
- 8778 Acronicta aceris (Linnaeus, 1758)
- 8783 Acronicta auricoma (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8845 Herminia tarsicrinalis (Knoch, 1782)
- 8846 Herminia grisealis (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 8858 Zanclognatha tarsipennalis (Treitschke, 1835)
- 8969 Euclidia glyphica (Linnaeus, 1758)
- 8975 Laspeyria flexula (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9002 Hypena crassalis (Fabricius, 1787)
- 9008 Rivula sericealis (Scopoli, 1763)
- 9045 Diachrysia chrysitis (Linnaeus, 1758)
- 9056 Autographa gamma (Linnaeus, 1758)
- 9059 Autographa pulchrina (Haworth, 1809)
- 9062 Autographa bractea (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9091 Abrostola tripartita (Hufnagel, 1766)
- 9114 Protodeltode pygarga (Hufnagel, 1766)
- 9116 Deltote deceptoria (Scopoli, 1763)
- 9169 Trisateles emortualis (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9198 Cucullia lucifuga (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9311 Amphipyra tragopoginis (Clerck, 1759)
- 9449 Hoplodrina octogenaria (Goeze, 1781)
- 9450 Hoplodrina blanda (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9481 Dypterygia scabriuscula (Linnaeus, 1758)
- 9483 Rusina ferruginea (Esper, 1785)
- 9503 Euplexia lucipara (Linnaeus, 1758)
- 9508 Hyppa rectilinea (Esper, 1788)
- 9550 Cosmia trapezina (Linnaeus, 1758)
- 9748 Apamea monoglypha (Hufnagel, 1766)
- 9753 Apamea sublustris (Esper, 1788)
- 9755 Apamea crenata (Hufnagel, 1766)
- 9774 Apamea scolopacina (Esper, 1788)
- 9780 Oligia strigilis (Linnaeus, 1758)
- 9781 Oligia versicolor (Borkhausen, 1792)
- 9789 Mesapamea secalis (Linnaeus, 1758)
- 9907 Anarta myrtilli (Linnaeus, 1761)
- 9917 Lacanobia oleracea (Linnaeus, 1758)
- 9917 Lacanobia oleracea (Linnaeus, 1758)
- 9919 Lacanobia contigua (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9920 Lacanobia suasa (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 9925 Hada plebeja (Linnaeus, 1761)
- 9984 Melanchra persicariae (Linnaeus, 1761)
- 9985 Melanchra pisi (Linnaeus, 1758)
- 9993 Polia nebulosa (Hufnagel, 1766)
- 10068 Pachetra sagittigera (Hufnagel, 1766)
- 10082 Axylia putris (Linnaeus, 1761)
- 10086 Ochropleura plecta (Linnaeus, 1761)
- 10089 Diarsia mendica (Fabricius, 1775)
- 10092 Diarsia brunnea (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10096 Noctua pronuba (Linnaeus, 1758)
- 10099 Noctua comes (Hübner, 1813)
- 10100 Noctua fimbriata (Schreber, 1759)
- 10102 Noctua janthina (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10102 Noctua janthina (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10103 Noctua janthe (Borkhausen, 1792)
- 10113 Lycophotia porphyrea (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10199 Xestia c-nigrum (Linnaeus, 1758)
- 10200 Xestia ditrapezium (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10201 Xestia triangulum (Hufnagel, 1766)
- 10232 Anaplectoides prasina (Denis & Schiffermüller, 1775)
- 10346 Agrotis ipsilon (Hufnagel, 1766)
- 10368 Panthea coenobita (Esper, 1785)
- 10387 Calliteara pudibunda (Linnaeus, 1758)
- 10416 Arctornis l-nigrum (Müller, 1764)
- 10451 Pseudoips prasinana (Linnaeus, 1758)
- 10475 Miltochrista miniata (Forster, 1771)
- 10483 Atolmis rubricollis (Linnaeus, 1758)
- 10487 Eilema depressa (Esper, 1787)
- 10489 Eilema lurideola (Zincken, 1817)
- 10490 Eilema complana (Linnaeus, 1758)
- 10566 Spilosoma lutea (Hufnagel, 1766)
- 10567 Spilosoma lubricipeda (Linnaeus, 1758)
- 10583 Diacrisia sannio (Linnaeus, 1758)
|
(Klick auf die Bilder für grössere Darstellung)

Monochamus sutor, Männchen (Foto F. Altermatt)

G. Walz, M. Reusch, A. Bieger, B. Edinger, D. Fritsch und C. Widder (v. l. n. r.) beim Beobachten und Fotografieren von Maculinea arion (Foto F. Altermatt)

C. Widder, S. Skillman und A. Coray (v. l. n. r) neben einem Leuchtturm (Foto F. Altermatt)

W. Huber mit Schwarzwälder Kirsch-Torte, rechts daneben F. Nantscheff (Foto F. Altermatt)

Dypterygia scabriuscula (Foto A. Bieger)

Laothoe populi (Foto A. Bieger)

G. Paulus (l) und D. Fritsch (r) beim Bestimmen von Faltern (Foto F. Altermatt)

S. Skillmann vor der Ausbeute des Lichtfangs (Foto F. Altermatt)

Diachrysia chryson (Foto A. Bieger)

C. Jakisch, F. Altermatt, D. Fritsch und W. Huber (im Uhrzeigersinn) beim Leeren der Lichtfalle (Foto A. Bieger)

W. Huber, F. Nantscheff, M. Tripet und P. Graff beim Fachsimpeln (v. l. n. r., Foto F. Altermatt)

Fagivorina arenaria (Foto D. Fritsch)

Der Haldenhof (Foto S. Skillman)

Kopula von Aphantopus hyperantus (Foto S. Skillman)

Raupe von Nymphalis polychloros (Foto S. Skillman)

Cosmotriche lobulina (Foto W. Huber)

Arnika-Wiese oberhalb der Zwergstrauchheide (Foto W. Huber)

Schafweide unterhalb des Heubronner Ecks (Foto W. Huber)

Aporia crataegi (Foto S. Skillman)

Blick vom Heubronner Eck Richtung Osten (Foto G. Walz/C. Jakisch)

Gefleckter Schmalbock (Strangalia maculata) (Foto G. Walz/C. Jakisch)

G. Walz und A. Coray auf Erkundungstour beim Heubronner Eck (Foto C. Jakisch)

G. Walz und A. Coray beim Heuschreckensuchen (Foto C. Jakisch)

Cucullia lucifuga, e.l. (Foto G. Walz/C. Jakisch)

Gebirgsgrashüpfer (Stauroderus scalaris), Männchen (Foto A. Coray)

Rotfleckige Schmuckwanze (Calocoris roseomaculatus) (Foto A. Coray)

Alpine Gebirgsschrecke (Miramella alpina subalpina), juveniles und adultes Weibchen (Foto A. Coray)

Alpine Gebirgsschrecke (Miramella alpina subalpina), mehrere juvenile und adulte Exemplare (Foto A. Coray)
|